Angry Mortgage Podcast मा रन बटलरले नायाग्रा क्षेत्रका २१ वर्षभन्दा बढी अनुभव भएका रियाल्टर जन फ्लिनसँग कुरा गरे। उनीहरूले ओन्टारियोको घरजग्गा बजार सामान्य अवस्थाबाट कसरी पागलपनमा गयो र अन्ततः कसरी पतन भयो भन्ने विषयमा छलफल गरे। यहाँ तिनीहरूबीच कुराकानीको संक्षिप्त सारांश छ।

https://www.youtube.com/watch?v=lWODFrLHLsI

२००४ मा, नायाग्रामा एउटा घरको मूल्य करिब १ लाख ३० हजार डलर थियो। २ लाख ३० हजार डलरको मूल्य त्यतिबेला हास्यास्पद लाग्थ्यो। दुई दशकपछि, त्यही घरहरू कल्पनै गर्न नसकिने मूल्यमा बिके। त्यसपछि बजार पतन भयो।

यो कसरी भयो?

विदेशी पैसा आयो
२०१५ तिर बी.सी. ले विदेशी खरिदकर्तामाथि कडाइ गरेपछि त्यो पैसा टोरन्टोतर्फ सरेको थियो। मूल्य आकाशियो। करिब एक वर्षपछि त्यसको असर नायाग्रामा देखियो। बोलकबोल सामान्य बन्यो। कम मूल्य राख्ने खरिदकर्तालाई फर्काइन्थ्यो।

त्यसपछि GTA का लगानीकर्ता आए
टोरन्टोका घरधनीहरूले आफ्ना घर पुनः धितो राखेर नायाग्रा र ह्यामिल्टनजस्ता सस्ता क्षेत्रमा घर किने। सुरुमा परिवारलाई भाडामा दिँदा हिसाब मिल्थ्यो। पछि मूल्य भाडाभन्दा छिटो बढ्न थाल्यो। लगानीकर्ता Airbnb तिर सरे। त्यो बन्द भएपछि विद्यार्थी भाडामा। अन्त्यमा घरलाई जथाभावी कोठामा काटियो। प्रत्येक चरण अघिल्लोभन्दा कम अर्थपूर्ण थियो।

कोभिडले सबै सीमा नाघ्यो
अत्यन्तै सस्तो ब्याजदर र घरबाट काम गर्ने सोचले सट्टाबाजी चरममा पुग्यो। सामान्यतया सुस्त हुने डिसेम्बर २०२० सबैभन्दा महँगो महिना बन्यो। मानिसहरूले जहाँ जे भेट्यो त्यही किने। विगतको नाफाले कुनै पनि मूल्य जायज ठहर गर्‍यो।

२०२१ सम्म सबै जना लगानी विशेषज्ञ बने। घर कति भाडा आउँछ वा कति मूल्यको हो भन्ने कुरा कसैले सोधेन।

त्यसपछि विद्यार्थीको बाढी आयो

ओन्टारियोमा अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीको संख्या एकाएक बढ्यो। लगानीकर्ताले घरमा विद्यार्थी कोचेर राखे। घरलाई दस–दस कोठामा काटियो। छिमेकहरू एकाएक बदलिन थाले।

पतन

२०२२ मा ब्याजदर बढ्यो र खेल सकियो। पावर अफ सेल सुरु भयो। सुरुमा सट्टेबाजबाट, पछि सामान्य घरधनीसम्म फैलियो। प्रत्येक जबर्जस्ती बिक्रीले मूल्य झन् तल धकेल्यो।

२०२५ को अन्त्यमा देखिएको अवस्था महिनौँअघिको निर्णयको परिणाम हो। अर्को चरण रोजगारी गुमाउनेहरूसँग आउनेछ।

अहिलेको अवस्था

घरहरू सूचीमा छन् तर हेर्न कोही छैन। GTA का लगानीकर्ता हराइसके। ओन्टारियोका केही क्षेत्रहरू उच्चतम मूल्यबाट करिब ४ लाख डलरसम्म झरेका छन्। २०२५ मा सुधार देखिएन। २०२६ झन् खराब हुन सक्छ।

फ्लिनलाई याद छ, साधारण जागिर खाने मानिसहरूले घर किन्न सक्ने समय। त्यो अवस्था अझै फर्किएको छैन।

बाँकी रहेको एउटै प्रश्न

सबै विकृति सकिएका छन्। विदेशी पैसा। सस्तो ऋण। कोभिडको पागलपन। विद्यार्थीको भीड।

अब एउटा मात्र प्रश्न बाँकी छ।

के कसैले ओन्टारियोमा साँच्चै घर किन्न सक्छ?

ओन्टारियोका धेरै ठाउँमा उत्तर अझै पनि किन्न सक्दैन।